5 maja 2026 roku w auli ANSGK odbył się wykład Joanny Burchart –Majkowskiej ,,Mózg, który się nie poddaje. Jak neuroplastyczność pomaga zachować sprawność umysłu”. W Polsce od 1999 roku w dniach 12 – 16 marca obchodzony jest Światowy Tydzień Mózgu (w Stanach Zjednoczonych od 1996 r.). Jest to Święto mające na celu popularyzację wiedzy o mózgu i jego działaniu. Podobnie nasza prelegentka rozpoczęła swój wykład przedstawiając budowę mózgu i jego zmiany wraz z wiekiem. W chwili narodzin mózg liczy około 100 miliardów komórek nerwowych a każda jego komórka tworzy około 2,5 tysiąca połączeń. W ciągu pierwszych dwóch lat życia liczba połączeń wzrasta do 15 tysięcy. Dorosły człowiek posiada ponad 100 bilionów połączeń synaptycznych. Jednak nic samo się nie dzieje. To dzięki neuroplastyczności mózgu następuje proces tworzenia nowych połączeń synaptycznych oraz regeneracji neuronów przez całe życie. Małe dziecko bardzo chłonie nową wiedzę, szybko się uczy, jest wszystkiego ciekawe. Trzeba więc dbać o to, by ciągle było „bombardowane” nowymi bodźcami m.in. słuchanie bajek, muzyki, śpiewanie, rysowanie, zajęcia manualne, zabawy na koordynację, nowe umiejętności ruchowe. Dzieci do drugiego roku życia mogą się już uczyć języków obcych oraz nauki pływania. Nie zmarnujmy tego czasu.
         W dorosłym a szczególnie senioralnym życiu nie wolno poprzestawać na tym, czego nauczyliśmy się np. w szkole lub na niwie zawodowej. Regularna stymulacja mózgu (np. gry logiczne, czytanie) pobudza powstawanie nowych połączeń, co przeciwdziała spadkowi sprawności umysłowej. Mózg nieustannie dostosowuje się, wzmacniając używane połączenia nerwowe, a wygaszając te zbędne. Nauka nowych umiejętności (np. języków, gry na instrumencie) tworzy nowe ścieżki neuronalne, co utrzymuje mózg w dobrej kondycji.
        Podobnie jest, gdy występuje niedoskonałość lub brak jednego zmysłu (wzrok) bardziej wykształca się drugi zmysł - słuch i dotyk. W przypadku urazów lub udarów, neuroplastyczność umożliwia przejęcie funkcji uszkodzonych obszarów mózgu przez inne, zdrowe części. Chociaż poważnie uszkodzone lub obumarłe komórki mózgowe nie mogą się odrodzić, mózg ma zdolność do przebudowy. Pozwala to na ponowne nauczenie się takich czynności, jak chodzenie, mowa i połykanie. Rozpoczyna się po udarze i może trwać latami. W rehabilitacji po urazach lub udarach ważna jest determinacja, systematyczność i wiara w sukces.
        Zwrócono uwagę, jak niezwykle korzystna dla mózgu i jego neuroplastyczności jest regularna aktywność fizyczna m.in. spacery, pływanie i jazda na rowerze, która pobudza krążenie krwi i dopływ krwi do mózgu. Kluczowe dla mózgu są nowe wyzwania poznawcze, takie jak nauka języka, nowego sportu czy gra na instrumencie, kontakty międzyludzkie, rozmowy, gry planszowe i inne kreatywne aktywności.
        Słuchacze dowiedzieli się również, jak należy dbać o mózg, by był sprawny i służył nam jak najdłużej. Skuteczna regeneracja mózgu opiera się na 7-8 godzinnym śnie, regularnej aktywności fizycznej oraz diecie bogatej w kwasy omega-3, antyoksydanty i witaminy z grupy B. Kluczowe jest również nawodnienie (1,5–2 l wody dziennie), techniki relaksacyjne, ograniczenie stresu oraz spożywanie produktów wspierających pamięć, takich jak orzechy, gorzka czekolada i warzywa liściaste.
            Dbajmy o mózg, bądźmy aktywni, kreatywni i spełniajmy swoje marzenia, bo teraz mamy na to czas!

Teresa Gruszczyńska
Fot: Stefania Szadkowska, Teresa Gruszczyńska (slajdy)