12 maja 2026 roku w Dworku Modrzewiowym słuchacze SUTW wysłuchali wykładu Małgorzaty Siedleckiej pt. „Nowe życie starych fabryk: rewitalizacja a rozwój turystyki postindustrialnej”. Dowiedzieliśmy się, jak XIX-wieczna rewolucja przemysłowa na zawsze zmieniła charakter i wygląd Europy. Budowa maszyn i fabryk dała zatrudnienie milionom ludzi. Industrializacja doprowadziła też do dynamicznej urbanizacji. Niestety, po II wojnie światowej fabryki, którym zawdzięczamy ten przełom, zaczęły mieć kłopoty z rentownością. Nieudolne zarządzanie państwa, przerost zatrudnienia, koszty konserwacji budynków i maszyn, a w końcu zalew tanią odzieżą z krajów azjatyckich, doprowadziły do ich upadku. Opuszczone gmachy, wcześniej będące wizytówką i dumą miast, później tylko je szpeciły. Na szczęście znaleźli się odważni, którzy na stare fabryki, huty, kopalnie czy magazyny, mieli lepsze pomysły niż ich wyburzenie. Rewitalizacja starych obiektów to kompleksowe odnawianie i adaptacja opuszczonych budynków poprzemysłowych do nowych funkcji, np. kulturalnych, biurowych, mieszkalnych czy hotelowych. Łączy ochronę historycznej architektury z nowoczesnym designem.
        Wzmocnienie konstrukcji, wymiana instalacji i wykończenie wnętrz przy zachowaniu detali, takich jak cegła czy elementy stalowe a nawet maszyny produkcyjne zmieniło funkcję niszczejących obiektów. Stworzenie wokół budynków przestrzeni rekreacyjnych, placów i parkingów zachęciło mieszkańców do spacerów i wypoczynku. Nastąpiło ożywienie gospodarcze dzielnic i tworzenie nowych miejsc pracy. Przestrzeń dla kultury, edukacji i integracji lokalnej stała się celem tzw. turystyki postindustrialnej. Podano niektóre przykłady zrewitalizowanych i zagospodarowanych starych obiektów w Polsce m.in. Fabryka Norblina, Elektrownia Powiśle, Kopalnia Gueido, Nikiszowiec, Cukrownia Żnin, Hewelianum, EC 1, Stary Browar, Manufaktura. Podobne przykłady rewitalizacji znajdują się również poza naszymi granicami m.in High Line, Tate Modern, Zeche Zollverein. W obiektach, które dostały „drugie życie” można skorzystać z bogatego w atrakcje wypoczynku (Cukrownia Żnin), rozrywki, zwiedzić muzeum platerów (Fabryka Norblina), poznać historię miasteczka górniczego (Nikiszowiec), zwiedzić obiekt (Kopalnia Gueido, Stary Browar). Hewelianum natomiast oferuje wypoczynek połączony z interaktywnym kontaktem z matematyką, fizyką chemią, biologią, astronomią i historią skierowany dla młodzieży szkolnej oraz całych rodzin. Centrum Nauki i Techniki możemy odwiedzić w EC 1, a w Manufakturze skorzystać z bogatej oferty kina i teatru. W wielu obiektach swoje miejsce mają centra handlowe i restauracje.
        Bogata oferta zrewitalizowanych obiektów to nie tylko duma dla mieszkańców, nowe miejsca pracy ale sposób na spędzenie wolnego czasu  – rekreacja i kultura.

Teresa Gruszczyńska
Fot: Teresa Gruszczyńska